CHWARSZCZANY (niemiecka nazwa Quartschen)

HISTORIA: Pierwsza wzmianka źródłowa pochodzi z 1232 r. Stanowiska neolityczne (młodsza epoka kamienia), obozowisko, ślad i punkt osadniczy, stanowisko ludności kultury łużyckiej (epoka brązu ).

W 1232 roku książę wielkopolski Władysław Odonic nadał rycerskiemu zakonowi templariuszy wieś Chwarszczany, oraz 1000 łanów ziemi po obu brzegach rzeki Myśli. Templariusze otrzymali prawo założenia targu i czerpania zysków z handlu. W 1234 roku książę pomorski Barnim I nadał templariuszom wieś Dargomyśl i 200 łanów ziemi nad Myślą. W 1261 roku margrabiowie Jan i Otton z dynastii askańskiej zawarli ugodę z zakonem na mocy której pozostawiono templariuszom Chwarszczany, Cychry, Krześnicę, Sarbinowo, Bogusław, Dargomyśl, Gudzisz, Oborzany i Kaleńsko. Książę wielkopolski Przemysł II w 1282 roku zatwierdził ostatecznie fundację Odonica i zwolnił zakon od świadczeń na rzecz panującego. Komandoria chwarszczańska czerpała zyski ze świadczeń w naturze i czynszów pieniężnych, prowadziła gospodarkę rolną. W 1314 roku nastąpiła kasata zakonu, a dobra komandorii ok. 1340 roku przeszły w ręce innego zakonu rycerskiego - joannitów. 15 czerwca 1540 roku na mocy układu z margrabią Janem z Kostrzyna joannici zrezygnowali z komturii w Chwarszczanach. Została utworzona domena (dobra elektorskie) z siedzibą w Chwarszczanach, gdzie margrabia założył folwark, który zaopatrywał Kostrzyn i dwór margrabiego w artykuły rolne.

ZABYTKI: Najcenniejszym zabytkiem nie tylko Pojezierza Myśliborskiego, ale również województwa zachodniopomorskiego jest kościół templariuszy.

Pierwotnie była to granitowa budowla powstała w XIII w. Rozebrana pod koniec XIII w. W XIV wieku powstała jednonawowa ceglana budowla, jako kościół - kaplica przyklasztorna zakonu joannitów. Najstarsza budowla ceglana w Nowej Marchii o charakterze obronnym. Cokół i portal zachodni z bloków granitowych prawdopodobnie z poprzedniej budowli. Fasada zachodnia z dwiema cylindrycznymi basztami i wąskimi otworami strzelniczymi. Baszty ozdobione szachownicowo układanymi glazurowanymi cegłami. Fasada zwieńczona sygnaturką. Na zewnątrz murów przypory, wieloboczne zakończone prezbiterium. Południowy portal z kształtek ceramicznych. Od strony północnej zakrystia dobudowana w XIX wieku. Wewnątrz sklepienia krzyżowo-żebrowe, sakramentarium w ścianie bocznej, empora organowa i witraże z XIX wieku. Okna wysokołukowe. Najcenniejszym zabytkiem wewnątrz kościoła są polichromie ścienne pochodzące z XIV wieku. Freski reprezentujące prawdopodobnie sztukę francuską są na skalę europejską. Przedstawiają postaci siedzących 12 apostołów, oraz 2 wizerunki św. Krzysztofa. Między oknami prezbiterium znajdują się wizerunki św. męczenniczek z ich atrybutami, m.in. św. św. Juliana, Katarzyna, Małgorzata i Urszula.

Polichromie zostały odkryte w 1898 roku, a następnie poddane rekonstrukcji i konserwacji. Całe wnętrze kościoła zostało zamalowane pod koniec lat 40 naszego wieku. Przemalowania zostały zdjęte dopiero w 1996/97 r.

Marek Karolczak, Kwartalnik "Z BIEGIEM MYŚLI" nr 2 (3) 2000 r.

 

Informacje
ogólne
Historia
Historia - c.d.
Przyroda
Informacje
praktyczne
Herb
Chwarszczany
Namyślin
<- POWIAT